Het 77e Wereldcongres voor nieuwsmedia is maandag van start gegaan in het Palais du Pharo in Marseille, waar meer dan 1.300 mediaprofessionals uit 60 landen samenkwamen. Volgens WAN-IFRA gaat het om de grootste editie ooit. De boodschap was meteen duidelijk: de journalistiek staat op een existentieel kantelpunt, en generatieve AI is daarin de belangrijkste versneller.
Die realiteit werd scherp neergezet in de openingsspeech van A.G. Sulzberger, uitgever van The New York Times, die zich richtte tot een zaal vol uitgevers, redacteurs en beleidsmakers met een duidelijke waarschuwing voor de impact van grote technologiebedrijven.
AI-bedrijven nemen data zonder toestemming of vergoeding
Sulzberger zette zijn betoog op rond één centrale vaststelling: AI-modellen draaien op vier pijlers: talent, rekencapaciteit, energie en data. Waar de eerste drie worden betaald, geldt dat volgens hem niet voor het vierde.
“AI-bedrijven nemen gegevens zonder toestemming of vergoeding”, stelde hij. Hij verwees daarbij ook naar OpenAI: “OpenAI heeft toegegeven dat het onmogelijk zou zijn om de populairste AI-modellen te trainen zonder gebruik te maken van auteursrechtelijk beschermd materiaal”.
Journalistiek als grondstof voor AI
Volgens Sulzberger is precies die dynamiek problematisch. Nieuwsmedia investeren zwaar in originele content, maar zien diezelfde content vervolgens terugkeren als trainingsmateriaal voor AI-systemen.
De New York Times alleen al publiceerde in 2025 bijna 500.000 originele artikelen, foto’s, video’s en podcasts, goed voor meer dan 2 miljard dollar aan investeringen, met verslaggevers in 155 landen. In 175 jaar tijd groeide het archief tot meer dan 20 miljoen originele werken.
Hij benadrukte dat net die productie bijzonder waardevol is voor AI-systemen omdat ze gecontroleerd, geverifieerd en onafhankelijk tot stand komt.
Juridische strijd, maar structureel onevenwicht
De krant voert intussen rechtszaken tegen OpenAI, Microsoft en Perplexity wegens auteursrechtinbreuk. Die procedures lopen al meer dan twee jaar en hebben al meer dan 20 miljoen dollar gekost.
Maar Sulzbergers onderliggende punt was breder: veel mediabedrijven hebben simpelweg niet de middelen om dezelfde juridische strijd te voeren.
Het verdwijnende verkeersmodel
Naast copyright kwam ook het economische model van nieuwsmedia onder druk te staan. Waar zoekmachines vroeger verkeer naar nieuwswebsites stuurden, gebeurt dat steeds minder in het tijdperk van generatieve AI.
Volgens Sulzberger is het tien keer moeilijker geworden om een Google-gebruiker op een link te laten klikken dan tien jaar geleden. AI-systemen genereren bovendien tot 96% minder doorverwijzingsverkeer dan traditionele zoekresultaten. Grote Amerikaanse nieuwsmedia zagen hun verkeer intussen met meer dan 45% dalen sinds de opkomst van AI.
Breder debat over democratie en persvrijheid
De openingssessie in Marseille stond niet alleen in het teken van technologie, maar ook van de bredere rol van journalistiek in de democratie.
WAN-IFRA-voorzitter Ladina Heimgartner wees op de wereldwijde druk op persvrijheid. Volgens Reporters Without Borders leeft minder dan 1% van de wereldbevolking in een land waar persvrijheid als goed wordt beschouwd.
Véronique Saadé, voorzitter van CMA Media, benadrukte intussen de Europese verantwoordelijkheid in het debat rond AI en mediapluralisme. Ze stelde dat Europa een belangrijke rol te spelen heeft en dat het een sterke ambitie voor informatie en journalistiek moet blijven verdedigen.
Catherine Pégard sloot de officiële toespraken af met een boodschap namens de Franse staat. Ze haalde de Franse president aan: “Om te kunnen functioneren heeft een democratie betrouwbare en duidelijke informatie nodig, en dus heeft zij een vrije, onafhankelijke en professionele pers nodig.”
Over AI waarschuwde ze: “AI dringt zich op voordat we het onder de knie hebben. Sommigen willen deze innovatie tegenover creativiteit plaatsen, maar dat lost niets op.” En over naburige rechten voegde ze eraan toe: “Een dialoog die het auteursrecht respecteert, is altijd beter dan rechtszaken.”
