Seen from Space: De paradox der sociale media in Vlaanderen

Nu de uitgebreide Digimeter-studie stevig ingeburgerd is en jaar na jaar herhaald wordt, is ze uitgegroeid tot een echte referentie op het vlak van mediaconsumptie en digitale adoptie in de brede zin van het woord. Wel blijft ze uiteraard beperkt tot Vlaanderen. Dat is jammer, want ze bevat een schat aan informatie en data die eigenlijk voor heel België relevant zouden zijn.

Bovendien hanteert Digimeter soms vrij originele invalshoeken, zoals de vragen over attitudes tegenover sociale media die in onze grafieken aan bod komen en waarvoor inmiddels een degelijke historische reeks bestaat. Die historiek bevestigt het bestaan van een “afhankelijkheidsparadox” waarnaar eerder al verwezen werd.

Waaruit bestaat die paradox? Doorheen de jaren zien we een relatief stabiel gebruik van sociale netwerken. Tegelijk vindt meer dan 60% van de gebruikers dat diezelfde netwerken veel te tijdrovend zijn. Dat aandeel is bijna verdubbeld sinds de vraag voor het eerst werd gesteld in 2017 en blijft nu al drie jaar op vrijwel hetzelfde niveau.

In vergelijking met andere percepties van sociale media is het tijdrovende aspect vrij gelijkmatig verdeeld over de leeftijdsgroepen. Maar – en hier zit de paradox – meer dan één op vier respondenten (26%) geeft aan geen enkele dag zonder Facebook en co te kunnen, een aandeel dat zelfs oploopt tot 30% bij jongeren onder de 25 jaar. In het algemeen blijkt leeftijd een veel bepalendere factor dan inkomen.

Nieuw in de editie van 2025 is de stelling: “Ik verlies soms het gevoel voor tijd op sociale media, terwijl ik die tijd liever anders had besteed.” En daar is de conclusie duidelijk: precies de helft van de respondenten (50%) zegt het hiermee eens te zijn. Bij jongeren jonger dan 25 loopt dat op tot 72%, en bij 25- tot 34-jarigen tot 64%.

Tegenstrijdige attitudes en FOMO

Daarom benadrukt IMEC, de initiatiefnemer van de studie, logischerwijs de sterk tegenstrijdige attitudes van Vlaamse gebruikers van sociale media (al kan men zich afvragen of die houding echt typisch is voor Vlaanderen).

We zien ook dat de “fear of missing out” (36%) – de angst om iets te missen wanneer men niet online is – na een sterke daling in 2022 opnieuw relatief stabiel blijft.

Regulering en leeftijdsgrenzen voor sociale media

Een ander paradoxaal element is het verbod op toegang tot sociale media voor kinderen onder de 13 jaar, dat de Vlaamse regering recent alleen heeft ingevoerd. Aangezien de betrokken platforms sowieso bedoeld zijn voor gebruikers van 13 jaar en ouder, lijkt zo’n maatregel vanzelfsprekend. Tegelijk weten we dat de controles door die platforms niet bijzonder streng zijn.

De vraag is dan ook of een maatregel vanuit Vlaanderen alleen (dat iets meer dan 1% van de totale EU-bevolking vertegenwoordigt) voldoende is om daar verandering in te brengen.

Opvallend is wel dat de Digimeter-respondenten zich massaal (77%) uitspraken voor duidelijke regels rond het gebruik van sociale media onder de 14 jaar. Zo’n duidelijke maatregel is er nu dus. Of die ook echt effectief zal zijn, zal de toekomst snel uitwijzen.

Bron: Space
Auteur: Bernard Cools
E-mail: [email protected]
Telefoon: 02-6635733
Redactie: MM.